Hapja e Tumës së KAMENICËS si një Qëndër e Re e Trashëdimisë Arkeologjike

Në 27 qershor 2007 u zhvillua hapja e Tumës së Kamenicës si një qëndër e re e trashegimisë kulturore, më e reja në Shqipëri (Fig. 1-2).

Tuma e Kamenicës është një nga monumentet më përfaqësuese të prehistorisë së Shqiperisë dhe të rajonit më të gjerë. Është monumeti më i madh i këtij lloji i zbuluar dhe i studiuar deri tani në vend. Historia e varrezës shtrihet nga fund i shek. 13-të deri në mes të shek. 6-të p.e.s. Tuma u shpëtua dhe u gërmua nga Grupi Shqiptar i Arkeologjisë së Shpëtimit në bashkëpunim me Institutin e Arkeologjisë gjatë viteve 2000-2002. Projekti u financua plotësisht nga Instituti i Shkencave Humane Packard (Fig.3).

Qëndra perbëhet nga pjesa e ruajtur e tumës dhe një muze. Vizitorët mund të shikojnë disa struktura funerale, unike për prehistorin e Shqipërisë dhe rajonit më gjerë:

1) “Rrethi i madh” përreth varrit qëndror
2) Grupi i parë i “varreve monumentale”
3) Grupi i dytë i “varreve monumentale”
4) Pjesa e pa gërmuar e tumës.

Muzeu i qëndrës tregon një histori të shkurtër të tumës dhe rezultatet kryesore të kërkimeve ndër-disiplinore të zhvilluara këtu falë paneleve përshkruese, objekteve të riprodhuara, kontekstit të varrimeve, maketit të Tumës dhe “këndit multimedial” (Fig.5)

Një nga objektivat kryesore dhe risit e administrimit të Qëndrës së Trashëgimisë Kulturore në Tumën e Kamenicës është organizimi i “ditëve të hapura” për vizitorët ashtu si edhe aktivitetet edukuese me nxënsit e shkollave dhe studentët e universiteteve, me arkeologjinë eksperimentale dhe leksione për prehistorinë Shqiptare, zakonet e vdekjes dhe çdo aspekt tjetër i arkeologjisë. Gjatë “Ditëve Eksperimentale Arkeologjike” do të stimulohen aktivitete kërkimi arkeologjik gjithashtu dhe do të zhvillohen aktivitete sipas njohurive tona për teknologjitë antike.

Në hapje morën pjese një numër shumë i madh njerëzish dhe përfaqesuesish si të prefekturës së Korçës, ashtu edhe të komunës së Kamenicës, Institutit të Arkeologjisë dhe Fondacionit Butrint (Fig 6).

Publiku përfshinte profesionistë të fushës si antarë të Institutit të Arkeologjisë dhe banorë lokal të interesuar në trashëgimin kulturore të zonës (Fig 7).

Me një rëndësi të veçantë ishte pjesmarrja e studiuesve nga Universiteti i Kalifornisë në Los Anxheles, Universiteti i Florida State, Universiteti i Sheffildit (Fig. 8, 9).

Kjo ngjarje pati një jehonë të madhe edhe në masmedie.

Ktheu Mbrapsht